Przedszkole Miejskie nr 170 w Łodzi

Do poczytania

METODA PROJEKTÓW W PRZEDSZKOLU
Małgorzata Pawłowska
WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA W ŁODZI
Akademickie Koło Naukowe „Cultus”

 

Europejskie Standardy Edukacyjne a metoda projektów
   

   Wraz z wprowadzeniem Europejskich Standardów Edukacyjnych zmienił się model edukacji. Celem edukacji nie jest już poznanie wpływu jaki otoczenie wywiera na podmiot lecz zwiększenie kompetencji kluczowych ucznia zwanych też sprawczymi. Chodzi o to aby uczeń nauczył się zwiększać posiadane przez siebie moce do działania.
Tą zdolność uzyskuje przez operowanie na trzech poziomach aktywności:

poziom materialny( praktyczny) - wybrane zjawisko
poziom symboliczny - wiele konkurujących ze sobą opisów wybranego zjawiska
poziom świadomościowy - decyzja ucznia o wyborze danego opisu rzeczywistości i przyjęciu go jako podstawa działania symbolicznego i praktycznego.
Każdemu z poziomów odpowiada właściwa aktywność ucznia:
Na poziomie materialnym uczeń powinien umieć rozpoznawać odpowiednie zjawisko i identyfikować problem z jakim boryka się ten podmiot. Konkretny podmiot boryka się z jakimiś problemami i on jest zainteresowany rozwiązaniem swoich problemów. Do zadań ucznia należy identyfikacja podmiotu zainteresowanego rozwiązaniem konkretnych problemów.
Na poziomie symbolicznym – aktywność ucznia polega na odszukaniu różnych interpretacji rozwiązywanego problemu. W zależności od rodzaju klasy problemu uczeń sięga do odpowiedniej wiedzy. W opisie problemu należy uwzględniać potrzeby podmiotu. Dobrze jest jeśli uczeń znajdzie kilka konkurujących ze sobą opisów problemu.
Na poziomie świadomościowym uczeń dokonuje analizy. Porównuje on ze sobą możliwe do uzyskania efekty wynikające z przyjęcia poszczególnych interpretacji problemu i zjawiska. Następnie porównuje ze sobą spodziewane efekty. Rozwiązaniem problemu jest przyjęcie takiej interpretacji, przy pomocy której spodziewamy się, że zainteresowany podmiot osiągnie najwyższy poziom efektów.

Zasadniczą formą służącą edukacji kompetencji kluczowych jest więc projekt.
W tej formie uczeń ma okazję użyć wszystkich potrzebnych mu do danego rozwiązania problemu kompetencji z zakresu wiedzy, umiejętności i postawy. Ponadto w tej formie edukacyjnej ma on możliwość dokonania oceny o trafności bądź chybieniu w dokonywanych wcześniejszych decyzjach i działaniach. Poziom osiąganych efektów z projektu jest najlepszym wskaźnikiem jakości działania ucznia.

Umiejętności i postawy kształcone przy pomocy formy projektowej
W Europejskich Ramach Kwalifikacji wymieniono kompetencje, jakie ma uzyskać uczeń w zakresie wiedzy, umiejętności i postaw.
W dokumencie ERK oraz deskryptorach dublińskich wymienione zostały takie pojęcia jak:
umiejętności personalne i społeczne,
autonomia,
twórcze rozwiązywanie problemów w nowych i nieznanych środowiskach,
umiejętność formułowania sądów na podstawie niepełnych i ograniczonych informacji,
odpowiedzialność społeczna i etyczna,
ponoszenie odpowiedzialności za podejmowanie decyzji w nieprzewidywalnych kontekstach,
samodzielność w kształceniu się,
innowacyjność.
Wymienione w dokumentach Unii Europejskiej umiejętności i postawy mogą być kształcone przy pomocy formy dydaktycznej zwanej projektem.

Metoda projektów – krótka historia i charakterystyka
W 1577 roku w Rzymie powstała pierwsza nowożytna akademia sztuk pięknych: Accademia di San Luca. Nowym elementem kształcenia architektów stały się konkursy na projekt konkretnego kościoła, pałacu, gmachu użyteczności publicznej czy też grobowca.
Projekty w edukacji zostały „odkryte” pod koniec XIX wieku w Stanach Zjednoczonych
Wychowanie „do demokracji”- Stillman H. Robinson ogłosił, że metoda projektowa może być instrumentem wychowania „do demokracji” - poprzez nawiązanie do doświadczeń klas przemysłowych i produkujących wdraża studentów do samodzielności i współpracy, a ponadto stwarza tym najbardziej uzdolnionym szansę na społeczny awans czyli realizację idei self-made mana.
Pragmatyzm - pragmatyści John Dewey, William James twierdzili, że wszelka działalność intelektualna powinna mieć za cel rozwiązywanie problemów, które powstają w toku naszych wysiłków radzenia sobie z tym, czego doświadczamy. Stąd też wymierna wartość tworzonych przez człowieka idei sprowadza się do tego jak mogą one być wykorzystane.

Wyróżniki projektu:
Orientowanie się na osobę uczącą się
Orientowanie się na rzeczywistość
Orientowanie się na produkt

Krewni metody projektów
Metoda problemowa
Praca swobodna
Nauczanie otwarte
Uczenie się praktyczne

Metoda projektów dzisiaj
Definiując cechy konstytutywne współczesnej metody projektów należy po pierwsze zauważyć, że w większości przypadków źródłem projektu jest świat życia codziennego, a nie abstrakcyjna nauka (świat symboliczny), punktem wyjścia sytuacja problemowa (chodzi o zmierzenie się z realnym problemem), celem zaś szeroko rozumiany produkt (efekt materialny).
Na czym polega istota metody projektów
Istotnym jest postawienie takiego problemu projektowego, który daje możliwość nie tylko opisu rzeczywistości, ale przede wszystkim zmiany rzeczywistości.
Opis rzeczywistości jest tylko etapem, który służy temu, by lepiej formułować projekty zmian wycinków rzeczywistości. Efektem tej zmiany jest wówczas efekt na poziomie materialnym (realna i konkretna zmiana rzeczywistości). Kluczowym jest bowiem takie zaaranżowanie pracy uczniów, by to oni poczuli się odpowiedzialni za rzeczywistość - by wykorzystując zdobytą wiedzę, umiejętności i postawy wypracowywali nowe projekty zmian i byli świadomi ich konsekwencji.
Projekt jest odpowiedzią na realną potrzebę społeczno – gospodarczą a tym samym jest rozwiązaniem konkretnego problemu.
Cele metody projektów:
Zyskanie przez ucznia świadomości, że rzeczywistość można opisywać z różnych punktów widzenia oraz, że rzeczywistość można zmieniać. Głównym celem nauczania staje się nabycie umiejętności elastycznego wyboru różnych opisów (rozumień, interpretacji, teorii) rzeczywistości i swobodnego posługiwania się tymi opisami przy rozwiązywaniu konkretnych problemów rzeczywistości.
Samodzielna praca studentów służąca realizacji określonego przedsięwzięcia (zadania lub problemu dydaktycznego i wychowawczego) w oparciu o wcześniej przyjęte założenia
Kształcenie umiejętności różnego rozumienia danego zagadnienia i ćwiczenie umiejętności wykorzystania tych różnych rozumień do rozwiązania konkretnego problemu.
Narzędzia projektowe
Formatka projektu
Formatka harmonogramu (podział zadań, terminarz, kosztorys)
Arkusz ewaluacji
Arkusz samoewaluacji dla uczniów/nauczyciela
Arkusz ocen
Etapy projektu
Przygotowanie
Realizacja (implementacja)
Ewaluacja i ocena

Edukacja przedszkolna z wykorzystaniem metody projektów
Czym różni się ta metoda od tradycyjnych zajęć zaplanowanych i prowadzonych przez nauczyciela?
To dzieci wymyślają i wykonują pewne przedsięwzięcia a następnie oceniają je.
Nauczyciel jest osobą wspomagającą, dyskretnym prowadzącym, który wyzwala inicjatywę dziecka.
Dzieci uczą się czynnie przez badanie, wiązanie działalności praktycznej z pracą umysłową.
Wykorzystane jest zainteresowanie dzieci nowością, jej zgłębianiem.
Dajemy dzieciom szansę na odczuwanie radości z samodzielnego poznania.
Zwiększenie podmiotowości dziecka, które ma prawo wyboru zadania, szukania rozwiązań oraz własnej oceny.
Dzieci rozwijają umiejętności społeczne, przejawiają inicjatywę i odpowiedzialność za wykonywaną pracę, uczą się poprzez działanie.
Rodzice angażują się w proces edukacji poprzez możliwość uczestnictwa w projekcie.

Cechy charakterystyczne metody projektu w przedszkolu:
Źródłem projektu jest życie codzienne
Punktem wyjścia powinna się sytuacja problemowa czyli zmierzenie z konkretnym problemem, którego rozwiązanie zaowocuje wytworzeniem określonego produktu ( tzw efekt materialny)
Dzieci rozwiązując określony problem współpracują w grupach, korzystając z różnych źródeł informacji
Uwzględnia podmiotowość dziecka
Wiązanie działalności praktycznej z pracą umysłową

Cele metody projektów
Samodzielna praca dzieci, które w określony sposób zmieniają rzeczywistość
Zyskanie przez dzieci świadomości, że mają wpływ na rzeczywistość i mogą ją w określony sposób zmienić

Dzięki metodzie projektów dzieci rozwijają:
twórcze myślenie,
umiejętność planowania  oraz  przydzielania zadań poszczególnym osobom w grupie przed wykonaniem pracy,
sprawności manualne
umiejętność redagowania wypowiedzi na podany temat,
umiejętność swobodnego wypowiadania się i wyrażania własnych opinii na podstawie ilustracji,
umiejętność uważnego słuchania tekstów literackich,
- umiejętność współpracy,  podejmowania decyzji podczas pracy w grupie, umiejętność korzystania z różnych źródeł informacji,
umiejętność oceniania pracy kolegów i swojej.

Jakie umiejętności nabywa dziecko w związku z realizacją projektu:
odgrywa różne role
jest wytrwałe w zabawie co najmniej 10 min. w wieku 5 lat
włącza się do zabawy grupowej
rozwiązuje konflikty, akceptuje kompromis
wspiera innych, proponuje pomoc, słucha propozycji,
wymyśla rozwiązania

Rola nauczyciela w metodzie projektu
posiada wiedzę z obszaru, w którym projekt jest realizowany
jest świadomy celów i efektów projektu
posiada umiejętność oceny możliwości dzieci
aranżuje warunki umożliwiające samodzielne i efektywne poznawanie rzeczywistości
w razie potrzeby pomaga dzieciom
nie wykonuje zadań za dzieci, ale je wspiera
uwzględnia zainteresowania i motywuje dzieci
wykazuje przydatność zdobywanej wiedzy i umiejętności na poszczególnych etapach rozwoju dziecka

Rola dziecka w metodzie projektu
decyduje
komunikuje się
bierze odpowiedzialność
współpracuje
poszukuje
selekcjonuje
planuje
organizuje
prezentuje

Realizacja projektu w przedszkolu
Projekt powinien być realizowany przez dzieci w sposób jak najbardziej samodzielny, kreatywny i twórczy
Dzieci powinny aktywnie korzystać z porad ekspertów i poszukiwać źródeł wiedzy również poza przedszkolem

Ocena i ewaluacja
Ewaluacja powinna polegać na zebraniu informacji o osiągniętych wynikach, ich analizowaniu oraz wyciągnięciu wniosków do dalszej pracy
Ocena to monitorowanie postępów pracy dzieci w trakcie realizacji projektu, a także sprawdzanie zgodności działania z tym co zostało zapisane w kontrakcie

Dokumentacja
W skład dokumentacji projektów wchodzą zazwyczaj obserwacje, przejawy twórczości dzieci, teczki osobiste, autorefleksje itp.
Dokumentacja daje wgląd w złożone doświadczenia edukacyjne, stanowiące najważniejszą część dobrze zorganizowanego projektu

 

Bibliografia
Metoda projektów w AHE- poradnik, I. Balcerczyk, Ł. Sikora Łódź 2012
Wykład prof. M. Stasiaka - Czym jest metoda projektów?
Mali badacze- metoda projektu w edukacji elementarnej , J.Helm, L. Katz, wyd. CODN